Nguyễn Trãi (1380 - 1442)

Nguyễn Trãi (1380–1442), tự Ức Trai, là một trong những nhà chính trị, nhà thơ, nhà tư tưởng kiệt xuất trong lịch sử Việt Nam. Ông là công thần khai quốc thời Hậu Lê, đồng thời được biết đến như một danh nhân văn hóa thế giới, được UNESCO công nhận năm 1980.

Tiểu sử

Nguyễn Trãi sinh tại Nhị Khê, huyện Thường Tín, Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống học vấn và chính trị. Cha ông là Nguyễn Phi Khanh, một nhà nho tài ba, còn mẹ là Trần Thị Thái, con gái của quan đại thần Trần Nguyên Đán.

Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) vào năm 1400 dưới triều Hồ Quý Ly. Sau khi nhà Hồ sụp đổ, ông bị quân Minh bắt và lưu đày. Sau đó, ông thoát khỏi sự quản thúc và tham gia khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo.

Vai trò trong khởi nghĩa Lam Sơn

Nguyễn Trãi là mưu sĩ hàng đầu, góp phần không nhỏ vào chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn trong cuộc khởi nghĩa chống lại nhà Minh (1418–1427). Ông được biết đến với những kế sách ngoại giao sắc bén và tài tổ chức quân sự.

Tác phẩm nổi bật nhất trong giai đoạn này là "Bình Ngô đại cáo", được coi là "Tuyên ngôn độc lập thứ hai" của Việt Nam, tuyên bố đất nước thoát khỏi ách đô hộ của nhà Minh.

Cuộc đời sau kháng chiến

Sau khi nhà Lê thành lập, Nguyễn Trãi giữ nhiều chức vụ quan trọng. Tuy nhiên, do mâu thuẫn trong triều đình và bị nghi ngờ, ông thường bị giáng chức hoặc buộc rời xa chính sự.

Năm 1442, ông bị liên lụy trong vụ án Lệ Chi Viên khi vua Lê Thái Tông qua đời bất thường tại nhà ông. Nguyễn Trãi và vợ ông, Nguyễn Thị Lộ, bị kết tội mưu sát và bị tru di tam tộc. Về sau, năm 1464, vua Lê Thánh Tông minh oan cho ông và truy phong danh hiệu.

Tác phẩm tiêu biểu

"Bình Ngô đại cáo": Tác phẩm văn chính luận bất hủ.

"Ức Trai thi tập": Tập thơ chữ Hán ca ngợi thiên nhiên, đất nước và lòng trung nghĩa.

"Quốc âm thi tập": Một trong những tập thơ Nôm đầu tiên của văn học Việt Nam.

Di sản

Nguyễn Trãi là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tài năng và đức độ. Những tư tưởng và tác phẩm của ông để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử văn hóa Việt Nam. Ông được đánh giá là người có tư tưởng nhân nghĩa và đặt dân chúng làm trung tâm trong mọi chính sách.

270 - 6x - Chân dung Nguyễn Trãi (Ức Trai)

271 - 12x - Chân dung Nguyễn Trãi (Ức Trai)